Mei 2026

Editie 05 — Onafhankelijk dossierjournaal

De staat van de Nederlandse genderzorg — beleid, klinieken, cijfers, dossiers.

Dossier

De ingetrokken Transgenderwet

Een wetsvoorstel dat zelfidentificatie wettelijk vastlegde, haalde de eindstreep niet. Wat lag er op tafel, en hoe werd het ingetrokken?

Chronologie

2023
Kabinet-Rutte IV valt; de behandeling van het wetsvoorstel loopt vertraging op.
2024
Kamermotie van NSC en SGP vraagt om intrekking; minister Weerwind ontraadt die.
April 2025
Herhaalde motie van NSC en SGP aangenomen met 73 tegen 70 stemmen.
Juli 2025
Staatssecretaris Struycken (NSC) trekt het voorstel in.

Wat het voorstel regelde

Het wetsvoorstel schrapte de deskundigenverklaring uit artikel 1:28 BW: wie de geslachtsvermelding in de geboorteakte wilde wijzigen, hoefde geen deskundige meer te raadplegen. Ook de leeftijdsgrens van 16 jaar zou vervallen; jongere kinderen zouden hun gegevens via de rechter kunnen laten wijzigen.

Kritiek

Vrouwenrechtenorganisaties en juristen waarschuwden dat zelfidentificatie de bescherming van vrouwenruimten (opvang, gevangenis, sport, statistiek) kan ondermijnen. Voorstanders zagen het schrappen van de deskundigenverklaring als einde van een vernederende drempel.

Intrekking

Na de val van het kabinet in 2023 kwam het voorstel niet meer in stemming. Een motie van NSC en SGP om het in te trekken werd door minister Weerwind ontraden. In april 2025 nam de Tweede Kamer een herhaalde motie van NSC en SGP aan, met 73 tegen 70 stemmen. Op 2 juli 2025 kondigde staatssecretaris Struycken (Rechtsbescherming, NSC) de intrekking aan. GroenLinks-PvdA-Kamerlid Westerveld noemde dat onacceptabel.

Internationale context

Schotland nam in december 2022 een vergelijkbare wet aan; de Britse regering blokkeerde die in januari 2023 met een section 35-order, wat de Schotse rechter in december 2023 in stand liet. Spanje voerde in 2023 zelfidentificatie in (Ley Trans). Finland nam in 2023 een wet aan die zelfidentificatie alleen voor meerderjarigen regelt. Het Hof van Justitie van de EU oordeelde in oktober 2024 (zaak C-4/23, Mirin) dat lidstaten een in een andere lidstaat gewijzigde geslachtsregistratie moeten erkennen.

Kernpunten

  • Deskundigenverklaring zou verdwijnen; leeftijdsgrens van 16 zou vervallen (jongere kinderen via de rechter).
  • Kritiek op gevolgen voor vrouwenruimten, sport en statistiek.
  • Ingetrokken in juli 2025 na een motie van NSC en SGP (73-70).
  • De wet van 2014 met deskundigenverklaring blijft gelden.

Stand van zaken

De wet van 2014 blijft van kracht. Zie Transgenderwet 2014, vrouwenrechten en huidige wet.

Bronnen