Mei 2026
Editie 05 — Onafhankelijk dossierjournaal
De staat van de Nederlandse genderzorg — beleid, klinieken, cijfers, dossiers.
De ingetrokken Transgenderwet
Een wetsvoorstel dat zelfidentificatie wettelijk vastlegde, haalde de eindstreep niet. Wat lag er op tafel, en hoe werd het ingetrokken?
Chronologie
Wat het voorstel regelde
Het wetsvoorstel schrapte de deskundigenverklaring uit artikel 1:28 BW: wie de geslachtsvermelding in de geboorteakte wilde wijzigen, hoefde geen deskundige meer te raadplegen. Ook de leeftijdsgrens van 16 jaar zou vervallen; jongere kinderen zouden hun gegevens via de rechter kunnen laten wijzigen.
Kritiek
Vrouwenrechtenorganisaties en juristen waarschuwden dat zelfidentificatie de bescherming van vrouwenruimten (opvang, gevangenis, sport, statistiek) kan ondermijnen. Voorstanders zagen het schrappen van de deskundigenverklaring als einde van een vernederende drempel.
Intrekking
Na de val van het kabinet in 2023 kwam het voorstel niet meer in stemming. Een motie van NSC en SGP om het in te trekken werd door minister Weerwind ontraden. In april 2025 nam de Tweede Kamer een herhaalde motie van NSC en SGP aan, met 73 tegen 70 stemmen. Op 2 juli 2025 kondigde staatssecretaris Struycken (Rechtsbescherming, NSC) de intrekking aan. GroenLinks-PvdA-Kamerlid Westerveld noemde dat onacceptabel.
Internationale context
Schotland nam in december 2022 een vergelijkbare wet aan; de Britse regering blokkeerde die in januari 2023 met een section 35-order, wat de Schotse rechter in december 2023 in stand liet. Spanje voerde in 2023 zelfidentificatie in (Ley Trans). Finland nam in 2023 een wet aan die zelfidentificatie alleen voor meerderjarigen regelt. Het Hof van Justitie van de EU oordeelde in oktober 2024 (zaak C-4/23, Mirin) dat lidstaten een in een andere lidstaat gewijzigde geslachtsregistratie moeten erkennen.
Kernpunten
- Deskundigenverklaring zou verdwijnen; leeftijdsgrens van 16 zou vervallen (jongere kinderen via de rechter).
- Kritiek op gevolgen voor vrouwenruimten, sport en statistiek.
- Ingetrokken in juli 2025 na een motie van NSC en SGP (73-70).
- De wet van 2014 met deskundigenverklaring blijft gelden.
Stand van zaken
De wet van 2014 blijft van kracht. Zie Transgenderwet 2014, vrouwenrechten en huidige wet.