Mei 2026

Editie 05 — Onafhankelijk dossierjournaal

De staat van de Nederlandse genderzorg — beleid, klinieken, cijfers, dossiers.

Dossier

Sport en transvrouwen

Internationale federaties scherpen hun regels aan. Een dossier over biologisch voordeel, beleid en de positie van vrouwelijke atleten.

Chronologie

2015
IOC: transvrouwen toegelaten na een jaar testosteron onder 10 nmol/l.
2021
IOC laat de regels over aan de internationale federaties.
2022
FINA (nu World Aquatics) sluit transvrouwen die een mannelijke puberteit doormaakten uit van de vrouwencategorie.
2023
World Athletics (maart) en UCI (juli) volgen.

Biologisch voordeel: wat zegt het bewijs?

De mannelijke puberteit geeft via testosteron blijvende fysieke voordelen: meer spiermassa en kracht, een groter hart en grotere longen, langere botten en een hogere hemoglobineconcentratie. Volgens het overzicht van Hilton en Lundberg (Sports Medicine, 2021) daalt de spierkracht na twaalf maanden testosteronverlaging met slechts ongeveer 5%, terwijl het verschil tussen mannen en vrouwen veel groter is. Roberts e.a. (BJSM, 2021) vonden bij Amerikaanse militairen dat transvrouwen na twee jaar hormonen nog altijd 12% sneller liepen dan vrouwen. Botbouw en lengte veranderen niet.

Internationale aanscherping

De IOC-richtlijn van 2015 (een jaar testosteron onder 10 nmol/l) is in 2021 vervangen door een kader waarin federaties zelf beslissen. FINA sloot in juni 2022 transvrouwen uit de vrouwencategorie, tenzij hun puberteit vóór Tanner-stadium 2 of voor hun twaalfde werd onderdrukt. World Athletics volgde in maart 2023, de UCI in juli 2023. World Rugby sloot transvrouwen in 2020 uit om veiligheidsredenen.

Vrouwelijke atleten

Internationaal pleiten oud-topsporters als Sharron Davies, Martina Navratilova, Mara Yamauchi en Riley Gaines voor een vrouwencategorie die voorbehouden is aan vrouwen.

Kernfeiten

  • De mannelijke puberteit geeft blijvende voordelen in kracht, snelheid en longinhoud.
  • Testosteronverlaging heft die voordelen niet op (Hilton en Lundberg 2021; Roberts e.a. 2021).
  • World Aquatics, World Athletics, UCI en World Rugby sluiten transvrouwen na een mannelijke puberteit uit de vrouwencategorie.

Stand van zaken

Voor internationale topsport gelden de regels van de federaties. Zie vrouwenrechten.

Bronnen