Home » Cijfers » Onbeschikbare data
Onbeschikbare data over de Nederlandse transgenderzorg
Wat niet wordt gemeten, wat niet wordt gepubliceerd, en wat in archieven verdwijnt. Een inventarisatie van datalacunes die het politieke debat blokkeren.
Categorieen die ontbreken
Het Amsterdam UMC publiceert geen jaarlijkse cijfers over: aantal patienten dat een traject onderbreekt, aantal patienten dat zich terugtrekt na puberteitsremmers, complicaties van vaginoplastiek of falloplastiek op middellange termijn, secundaire revisie-operaties, persistente pijnklachten na borstamputatie, en aantal heroperaties. De Nederlandse Zorgautoriteit aggregeert deze gegevens niet uit declaraties.
Wat het CBS niet vraagt
Het Centraal Bureau voor de Statistiek registreert paspoort-geslachtswijzigingen, maar splitst niet uit naar leeftijd bij eerste aanvraag, leeftijd bij eerste sociale transitie, of motivaties. Suicidaliteit voor en na medische transitie is in CBS-doodsoorzakencijfers niet apart te bekijken. Wetenschappers die toegang vragen via de CBS-microdataservice krijgen het antwoord dat de aantallen te klein zijn voor uitsplitsing — een drempel die elders ruimer wordt gehanteerd.
Wat de zorgverzekeraars niet zeggen
Zorgverzekeraars Nederland publiceerde tot 2022 jaarcijfers over vergoede transgenderzorg. Sinds 2023 is dat overzicht ingeperkt tot kosten op aggregaatniveau. Per ingreep, per leeftijd of per kliniek is geen openbare data beschikbaar. Onderzoekers zoals Bart Hopperus Buma (Universiteit Leiden) vragen dit op via WOO; de antwoorden komen vertraagd en met witregels.
Wat dit politiek betekent
Zonder data is parlementaire controle een schimmenspel. Kamerleden moeten varen op de cijfers die door belanghebbenden — de behandelende klinieken zelf — worden aangereikt. SGP-Kamerlid Diederik van Dijk diende in 2024 een motie in voor verplichte jaarrapportage door alle genderklinieken. De motie haalde geen meerderheid. Hoewel D66 en GroenLinks-PvdA spraken van "stigmatisering door cijferzucht", blijft het democratische gevolg dat het beleid niet controleerbaar is.