Mei 2026

Editie 05 — Onafhankelijk dossierjournaal

De staat van de Nederlandse genderzorg — beleid, klinieken, cijfers, dossiers.

Spijt-cijfers: wat we tellen en wat we missen

"Spijt" en "detransitie" worden in de literatuur door elkaar gebruikt, maar zijn niet hetzelfde. Spijt is een ervaring, detransitie is een handeling. De combinatie van beide verklaart waarom cijfers zo sterk uiteenlopen.

Het definitievraagstuk

De vaakst geciteerde Nederlandse studie is Wiepjes e.a. (Amsterdam UMC, Journal of Sexual Medicine, 2018), over 6.793 mensen die tussen 1972 en 2015 bij het Amsterdamse genderteam kwamen. Van wie een gonadectomie onderging, had volgens het dossier 0,6% van de transvrouwen en 0,3% van de transmannen spijt. Dat cijfer wordt vaak aangehaald als bewijs dat spijt zeldzaam is, maar het telt alleen wie na een operatie spijt meldde bij de kliniek zelf.

Andere studies meten iets anders. Hall e.a. (BJPsych Open, 2021) vonden dat 12 van 175 ontslagen patiënten van een Britse volwassenenkliniek (6,9%) aan criteria voor detransitie voldeden. Roberts e.a. (J Clin Endocrinol Metab, 2022) zagen in het Amerikaanse militaire zorgsysteem dat na vier jaar bijna een op de drie was gestopt met hormonen.

Onvolledige follow-up

De grootste vertekening zit in wie uit beeld raakt. In de survey van Littman (Archives of Sexual Behavior, 2021) onder 100 detransitioners had slechts 24% de eigen kliniek verteld dat ze waren gestopt, en vond 55% dat ze vóór de transitie onvoldoende waren onderzocht. Vandenbussche (Journal of Homosexuality, 2022) vond onder 237 detransitioners een groot gebrek aan steun en veel negatieve ervaringen met de zorg. Wanneer detransitioners de kliniek niet meer bezoeken, onderschat een "regret rate" uit klinische dossiers het werkelijke aantal.

Moderne cohorten

De Cass Review (april 2024) benadrukt dat oudere cijfers niet zomaar gelden voor de huidige populatie, die jonger is, vaker uit meisjes bestaat en vaker andere psychische problemen heeft. De Gezondheidsraad erkende in juni 2026 dat er belangrijke kennislacunes zijn over spijt en detransitie.

Kernpunten

  • Wiepjes 2018 (spijt na gonadectomie, uit dossiers): 0,6% transvrouwen, 0,3% transmannen.
  • Hall 2021 (Britse volwassenenkliniek): 6,9% detransitie.
  • Roberts 2022 (Amerikaans militair zorgsysteem): bijna een op de drie na vier jaar gestopt met hormonen.
  • Littman 2021: slechts 24% van de detransitioners meldde het bij de eigen kliniek.
  • Cass 2024 en Gezondheidsraad 2026: oude cijfers zijn niet representatief; kennislacunes.

Zie ook protocol-uitkomsten en Dutch Protocol. Externe bronnen: Wiepjes 2018 (PubMed), Cass Review, Hall 2021 (BJPsych Open), Roberts 2022, Littman 2021.

Het volledige dossier over het Dutch Protocol — oorsprong, evaluaties en kritiek — staat op dutchprotocol.nl.

Protocol-uitkomsten

Uitkomsten