Mei 2026

Editie 05 — Onafhankelijk dossierjournaal

De staat van de Nederlandse genderzorg — beleid, klinieken, cijfers, dossiers.

Valerie Kloosterman werkte zeventien jaar als gewaardeerd physician assistant bij University of Michigan Health-West (het voormalige Metropolitan Hospital) in Wyoming, Michigan, tot ze in augustus 2021 werd ontslagen — nadat ze om een religieuze vrijstelling had gevraagd voor drie specifieke taken die volgens haar in strijd waren met haar christelijke geloof. Vijf jaar later, na een uitspraak van een federaal hof van beroep in haar voordeel, betaalt het ziekenhuis haar 410.000 dollar en verandert het zijn beleid.

Een vrijstelling geweigerd

Kloosterman vroeg de vrijstelling aan direct na een verplichte 'diversiteit en inclusie'-training waarin het ziekenhuis medewerkers verplichtte patiënten te bevestigen in hun zelfgekozen genderidentiteit. Ze gaf aan geen bezwaar te hebben tegen het behandelen van transgender patiënten zelf, maar wel tegen drie specifieke handelingen: verwijzen naar chirurgische ingrepen om het lichaam aan te passen aan een zelfgekozen identiteit, uitspraken doen die bevestigen dat geslacht een kwestie van gevoel is, en het gebruik van voornaamwoorden die niet bij het biologische geslacht van de patiënt pasten. Het ziekenhuis weigerde iedere vorm van accommodatie en ontsloeg haar in augustus 2021, ondanks een dienstverband van zeventien jaar zonder een enkele disciplinaire aantekening.

De juridische weg naar de schikking

Met steun van de christelijke belangenorganisatie First Liberty Institute diende Kloosterman een klacht in bij de Amerikaanse gelijkebehandelingscommissie EEOC wegens religieuze discriminatie en vroeg ze om herplaatsing. Toen het ziekenhuis dat weigerde, spande First Liberty in 2022 een federale rechtszaak aan. De zaak liep door tot het United States Court of Appeals for the Sixth Circuit, dat in augustus 2025 in haar voordeel oordeelde: een werkgever moet religieuze bezwaren serieus wegen voordat hij ze afwijst, en dat had dit ziekenhuis niet gedaan. Die uitspraak dwong University of Michigan Health-West terug naar de onderhandelingstafel.

Wat de schikking regelt

De schikking, eind juli 2026 bevestigd, verplicht het ziekenhuis tot betaling van 410.000 dollar aan Kloosterman. Belangrijker dan het bedrag is de tweede voorwaarde: University of Michigan Health-West moet een nieuw beleid invoeren voor religieuze accommodatie, waarin werknemers die zulke vrijstellingen aanvragen niet langer het risico lopen op ontslag of andere represailles. Daarmee erkent het ziekenhuis impliciet dat de manier waarop het Kloostermans verzoek destijds afhandelde — categorische weigering, gevolgd door ontslag — niet de juiste weg was.

Onderdeel van een breder patroon

De zaak-Kloosterman staat niet op zichzelf. In de Verenigde Staten lopen meerdere rechtszaken van zorgverleners die weigeren mee te werken aan onderdelen van genderzorg vanwege gewetensbezwaren, terwijl ziekenhuizen tegelijkertijd onder druk staan om affirmatief beleid uniform te handhaven. De uitkomst van deze zaak — een rechterlijke uitspraak die religieuze gewetensbezwaren beschermt tegen een verplicht affirmatief beleid — voegt een precedent toe aan die reeks, en zal naar verwachting door andere zorgverleners in vergelijkbare posities worden aangehaald.

Nienke Vogelaar

Nienke Vogelaar

Redactie

Veelgestelde vragen

Waarom werd Valerie Kloosterman ontslagen?

Ze vroeg een religieuze vrijstelling voor drie taken — doorverwijzen naar genderbevestigende chirurgie, bevestigende uitspraken over genderidentiteit en het gebruik van voornaamwoorden die niet bij iemands biologische geslacht pasten — die het ziekenhuis weigerde, waarna het haar in augustus 2021 ontsloeg.

Wat oordeelde het hof van beroep?

Het United States Court of Appeals for the Sixth Circuit oordeelde in augustus 2025 dat het ziekenhuis haar religieuze bezwaren niet serieus genoeg had gewogen voordat het ze afwees.

Wat moet het ziekenhuis nu doen?

Naast een betaling van 410.000 dollar moet University of Michigan Health-West een nieuw beleid voor religieuze accommodatie invoeren, zodat werknemers die zo'n vrijstelling aanvragen niet worden ontslagen of anderszins gestraft.