Ministerie van OCW: scholen tussen kerndoelen en activisme

OCW stelt landelijke kerndoelen rond seksuele diversiteit, maar liet jarenlang aan scholen zelf over hoe ze met leerlingen omgaan die op school een andere genderidentiteit aannemen.

Sinds 1 december 2012 staan in de kerndoelen voor basis- en voortgezet onderwijs verwijzingen naar "seksuele diversiteit" — bedoeld om leerlingen kennis te laten maken met homoseksualiteit en met de gelijke behandeling van LHB-burgers. In de tweede helft van het vorige decennium zijn die kerndoelen op verschillende scholen verruimd tot een breder genderdiversiteitsaanbod, vaak via Gender Sexuality Alliances en lessenseries van externe NGO's.

Sociale transitie op school

Het echte beleidsvacuüm zit niet in de kerndoelen, maar in de praktijk: scholen die een leerling een andere naam, voornaamwoorden en kleedkamertoegang geven zonder ouderlijke toestemming. In een Kamerbrief van september 2024 schreef minister Bruins (OCW) dat dit "een aangelegenheid van de school" is. In het regeerprogramma 2024 staat dat ouders "altijd geïnformeerd en betrokken" moeten worden — een formulering die OCW tot dusver niet in beleidsregels heeft omgezet.

Curriculum 2026

De voortgangsrapportage curriculumherziening — januari 2026 — bevat een passage over "genderidentiteit als verplicht onderdeel". Een coalitie van schoolbesturen heeft daar in maart 2026 een open brief tegen geschreven, onder verwijzing naar de Cass Review. De Onderwijsraad heeft het kabinet geadviseerd de passage te schrappen en in plaats daarvan kerndoelen rond "lichamelijke ontwikkeling en geslachtelijkheid" feitelijker te formuleren. OCW heeft nog niet gereageerd.

Externe lesprogramma's

Lesprogramma's van COC, Transvisie en Gender Sexuality Alliances worden door scholen op basis van vrijwilligheid afgenomen. OCW houdt geen overzicht bij. Onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau (2023) wees uit dat in 47 procent van de middelbare scholen externe NGO's gastlessen verzorgen over gender. De inhoud wordt door OCW niet getoetst aan de kerndoelen.

Conclusie

OCW heeft gender als onderwerp gefaciliteerd via kerndoelen, maar de inhoudelijke invulling overgelaten aan scholen en externe organisaties. Het beleidsdebat verschuift nu naar bindende richtlijnen, zeker rond sociale transitie. Zie ook onderwijsbeleid en sociale transitie op school.

Bron: Rijksoverheid — OCW, Kamerbrief 35357-12 (september 2024), SCP rapport "Diversiteit in de klas" (2023).